Tijdlijn 1780-1848

Gebeurtenissen

Vierde Engelse Oorlog

1780

Wegens internationale spanning tussen Frankrijk en Engeland over de onafhankelijkheid van de Verenigde Staten komt ook Nederland in het conflict terecht en verliest zijn bondgenootschap met Engeland. Nederland leidt een pijnlijke nederlaag die benadrukken dat het niet meer de welvarende staat was die het ooit was.

Overwinning bij Doggersbank

5 august 1781

Nederlands konvooi weet stand te houden tegen een Brits vlooteskader. Het geeft de Nederlanders tevergeefse hoop op een overwinning.

Aan het Volk van Nederland

26 september 1781

Pamflet van Van der Capellen wordt verspreid door Nederland. Bekritiseerde de Nederlandse staat.

Overgave van Amsterdam

november 1787

De overgave van Amsterdam tekent het einde van de patriottistische beweging. Pruisische troepen hadden al een eind gemaakt aan de patriottistische invloed, maar met het overnemen van Amsterdam als het laatste bolwerk was het definitief gedaan met de radicale beweging.

Franse Revolutie

1789

Wekte de hoop bij de Nederlandse patriotten op een terugkeer naar de Republiek en de realisering van een omwenteling met Franse steun.

Bataafse Republiek wordt erkend

1795

Na de inval van Frankrijk in de Republiek wisten de Fransen dat ze het meest gebaat waren met een rustige zusterrepubliek waarop ze de nodige invloed konden uitoefenen. Daarom werd de 'Bataafse Republiek' erkend. De Nederlanders hadden zichzelf zogenaamd bevrijd. De Republiek was echter omgevormd tot Franse satellietstaat.

Het eerste democratisch gekozen parlement treedt aan

1 march 1796

Het eerste democratisch gekozen parlement treedt aan in de voormalige balzaal van Willem V op het Binnenhof. Mannen boven de 20 jaar hadden kiesrecht.

Grondwetsvoorstel

august 1797

In augustus 1797 werd een grondwetsvoorstel dat bestond uit 900 artikelen aan het Nederlandse volk voorgelegd. Het werd met een overweldigende meerderheid weggestemd.

Staatregeling van 1798

march 1798

In 1798 werd de eerste Nederlandse grondwet aangesteld. Het werd geforceerd door de Fransen (en de grondwet had zelf dus ook Franse trekjes).

R.J. Schimmelpenninck wordt verkozen als raadspensionaris

feb. 1805

In februari 1805 wordt R.J. Schimmelpenninck door Napoleon verkozen als raadspensionaris. Er was bewust gekozen voor deze ouderwetse titel. Hij kreeg de opdracht om de grondwet te hervormen naar autoritair Frans model.

Louis Napoleon wordt koning van Nederland

5 june 1806

Op 5 juni 1806 wordt Louis Napoleon door zijn broer benoemd tot vorst van het 'Koninkrijk Holland'.

Lodewijk tekent verdrag

march 1810

In maart 1810 tekent Lodewijk Napoleon een verdrag, opgesteld door zijn broer, waarin hij akkoord gaat dat hij zijn Nederlandse bestuur zal conformeren aan het belang van Napoleon Bonaparte's keizerrijk.

Koninkrijk Holland wordt opgeheven

9 jul 1810

Op 9 juli 1810 word bij keizerlijk discreet het koninkrijk Holland opgeheven. De Nederlanden werden bij Frankrijk ingelijfd.

Franse bewind valt

1813

Terugkeer van Willem I

30 nov 1813

Op 30 november 1813 keerde prins Willem Frederik terug naar Nederland. Het was een glorieuze terugkeer en hij werd Willem I gedoopt om een 'nieuwe start' te maken.

Congres van Wenen

1814 - 1815

De Noordelijke en de Oostelijke Nederlanden worden samengevoegd. Nederland moet als bufferstaat gaan dienen tegen Franse expansiedrift.

Nieuwe grondwet

March 1814

In maart 1814 was er al een nieuwe grondwet tot stand gekomen. Deze stelde onder meer dat de Staten-Generaal werd opgesplitst in een Eerste en een Tweede Kamer. Tevens eiste de grondwet dat het staatshoofd protestants was en hij invloed mocht uitoefenen op kerkgenootschappen. De nieuwe grondwet werd snel aangenomen.

Begin politieke problemen voor het Verenigd Koninkrijk

1828

Oproer na een optreden in Brussel

25 august 1830

Belgische afscheiding

dec 1830

Het relatief democratisch gekozen Nationaal Congres roept de onafhankelijkheid van België uit en bande voor eeuwig het Oranjehuis van de troon.

Tiendaagse Veldtocht

2 aug 1831 - 12 aug 1831

Willem I aanvaard 24 artikelen die zijn macht inperkten

apr 1839

Willem I draagt de troon over aan zijn zoon Willem

7 oct 1840

Door beperkingen van zijn gezag gaf Willem I de troon door aan Willem. Wel kondigde hij nog de herziene grondwet af.

Grondwetsherziening

1848

De Nederlandse grondwet wordt, onder leiding van Thorbecke, herzien. Veranderingen zijn onder andere het ....

Achtergrond

Patriotten en Prinsgezinden

1782 - november 1787

Tussen de jaren 1782 en 1787 stonden de Patriotten en de Prinsgezinden tegenover elkaar. De patriotten verlangden naar de machtige staat die de Republiek ooit was en wilden dit bereiken door verantwoordelijk burgerschap en controle op het Nederlands bestuur. De prinsgezinden waren van mening dat de machtsverhoudingen moesten blijven zoals ze waren.

Pruisisch bewind & herstel oude orde

november 1787 - december 1794

Hardhandige Pruisische restauratie. Het maakte een eind aan de pattriotistische beweging. De stadhouder kreeg zijn rechten terug en L.J. van de Spiegel werd aangesteld om de oude orde te herstellen.

Franse inval

december 1794

Door voedseltekort vielen de Fransen de Republiek binnen. Het uiteenvallende leger van de stadhouder kon geen weerstand bieden, noch wisten de patriottistische bewegingen een omwenteling te creëren.

Onduidelijke machtsverhoudingen

1795 - 1806

De periode 1795-1806 kenmerkte zich door onduidelijke machtsverhoudingen en eindeloze deliberaties over de staatkundige organisatie, doorkruist door coups. Het grootste deel van het Nederlandse volk was niet bewust van wie de leiding in het land had.

Bewind van Lodewijk Napoleon

5 june 1806 - 1810

De Nederlanden onderdeel van Frankrijk

1810 - 1813

Verenigd Koninkrijk der Nederlanden komt tot stand

1813 - 1830

Onder leiding van Willem I kwam het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden tot stand. Op 9 juni 1814 werd zijn macht internationaal erkend. Er keerde een nationaal gevoel terug naar de Nederlandse burgers. Van de drang naar democratie was echter niet veel meer over.