HISTORIA

Events

AEren krisialdia

1751 - 1848

Arazoak: - Estamentuzko gizartea: nobleak, kleroak eta 3. estatua. Nobleak eta kleroak pribilegioak zituzten. Herri xeheak ez.
- Monarkia absolutua: botere guztia erregearen esku.
- Ekonomia nekazaritzan oinarrituta: nekazaritza naturaren mende zegoenez, garai batzuetan uzta txarrak zeuden. Elikagaien prezioak igo egiten ziren, 3. estatuan (txiroenak) goseteak sortuz.

1. Industria Iraultza

1780 - 1850

BH hasi zen.
FAKTOREAK: - Demografia hazkunde.
- Nekazaritzaren hedapena.
- Ekonomia pentsamolde berria (liberalismo ekonomikoa).

ENERGIA ITURRIAK: - Ikatza.
- Burdina.

INDUSTRIA NAGUSIA: - Meatzaritza

GARRAIO BERRIAK: - Lurrun itsasontzia.
- Trenbidea.

Nazionalismoa

1789

Nazionalismoa nazioa edo egitate nazionala azpimarratzen duen jokabide, doktrina edota ideologia politikoa da. Kontzeptu honek forma desberdinak hartu ditu eta, beraz, nazionalismo motez hitz egiten da nazionalismoaz baino. Nazionalismoa Frantziako Iraultzarekin batera hasi zela jotzen da, eta XIX. mendean hedatu zen industria-iraultza, zerbitzu militar eta nahitaezko eskolatzearekin batera.

Frantziako Iraultza

1789 - 1799

IRAULTZAREN AURRETK: - Monarkia absolutua.
- Estamentuzko gizartea.
- Iraupeneko ekonomia.

IRAULTZAREN ZERGATIAK: - Ideologia (ilustrazioa).
- Gizarte arazoak.
- Ekonomia arazoak.
- Politika krisia.

GARAIAK: - Monarkia Konstituzionala (1789-92).
- Konbentzioa (1792-95).
- Direktorioa (1795-99).

ONDORIOAK: 1. Politikan:
- Monarkiaren desargepena.
- Errepublika liberalaren sorrera.
- Konstituzionalismoa (botere banaketa).
- Eliza eta estatuaren arteko banaketa.
- Estatu berrien sorrera.
2. Gizartean:
- Erregimen feudalaren amaiera.
- Estamentuzko gizartetik klase gizartera.
- Giza eskubideen aldarrikapenaren hedapena.
- Burgesia gero eta eragin handiagoa.
- Proletalgoaren sorrera.
- Gizartearen partaidetza handiagoa (emakumeak ez).
3. Ekonoian:
- Elizaren ondasunak nazionalizatu.
- Ekonomia garapena.
- Feudal sistematik kapitalismora.
4. Ideologian:
- Ideia ilustratuak eta liberalak zabaldu.
- Pribilegioetatik eskubideetara.
- Ideia demokratikoak zabaldu.
- Hurrengo iraultzetetan eragina.

Iraultza Burgesak

1820 - 1848

Langile mugimenduak

1864

Lan-egoera txarrak zeuden (lanordu handia, soldata oso murriztuak, zenbait lanetan sergurtasun eza, etab.). Langile mugimenduak hasi ziren, legeak finkatzeko.

2. Industria Iraultza

1870 - 1914

ENERGIA ITURRI BERRIAK: - Elektrizitatea.
- Petroleoa.

INDUSTRIA NAGUSIAK: - Siderurgia.
- Elektrizitate industria.
- Kimika industria.

GARRAIO BERRIAK: - Automobila.
- Hegazkina.

ONDORIOAK: - Gizarte aldaketako prozesua.
- Biztanleria hazkundea bizkortu.
- Hirietaranzko migrazio handiak.