Iraultzak

Events

Amerikaren Indepentziaren jatorria

1773 - 1776

1773ko abenduan, tearen matxinada antolatu zuten. 1774an herrialdeak batzen hazi ziren eta 1776ko uztailaren 4an Ameriketako Estatu Batuen independentzia aldarrikatu zuten.

Estatu Batuetako Independentzia gerra

1775 - 1782

Bi fase:
Lehenengo fasea (1775-1777). Matxinoek (Washington buru) britaniarren kontra borrokatu. Washingtonen miliziak irabazi Saratogan (1777)
Bigarren fasea (1778-1782). 1781eko urrian, britaniar armadak hondoa jo Yorktownen. Versaillesko Itunaren bidez (1783) egin zen bakea.

1. Industria Iraultza

1780 - 1850

Garapena bultzatu zuten aldaketak:
-Demografia
-Nekazaritza
-Manufaktura-ekoizpenerako moduak
-Bankuak
-Nekazaritza
-Garraioak
Ezaugarriak:
-Energia-iturria: ikatza
-Lurrun-makina eta fabrikak
-Ehungintza industria

Liberalismo ekonomikoa eta kapitalismoa

Klase-gizartea

Estatu Batuen Konstituzioa

1787 - 1789

Alexander Hamilton kongresu bat aukeratzea proposatu, guztientzako konstituzio bat prestatzeko.
1787an 50 ordezkari, Filadelfian bilduta, konztituzio berriaren testua idatzi zuten, 1789ko martxoan martzan jarri. Hiru botere oinarri:
-Botere legegilea.
-Botere betearazlea.
-Botere judiziala.

Frantziako Iraultza

1789 - 1799

MONARKIA GARAIA (1789-1792)
1789
-Estatu orokorrak.
1789-91
-Bastillari erasoa
1791-92
-Asanblea legegilea.
Lorpenak:
-Erregimen feudalaren amaiera.
-Gizakiaren eta herritarren eskubideen adierazpena.
-91ko konstituzioa.

ERREPUBLIKA GARAIA KONBENTZIO ETA DIREKTORIO (1792-99)
1792-93
-Konbentzio girondinoa
-Tuilerietako jauregiari eraso (San Couloteak)
-Luis XVIaren hilketa.
1993-94
-konbentzio jakobinoa
-Robespierre "izu handia"
1794
-Termidor estatu kolpea
-Burgesia moderatua kontserbadorea
1795-99
-Direktorioa moderatua
Lorpenak:
-Luis XVI.aren exekuzioa
-1799an Napoleonen estatu kolpea.

Iraultza Burgesak

1820 - 1825

Nazionalismoa

1848 - 1871

Sentimendu nazionala agertu zen (Napoleonen garaia) eta 1845-48 sendotu.
-Nazionalismo Sakabanatzailea:
Estatu handiago batetik bereizi eta estatua osatzeko asmoa zuen (Belgika eta Grezia)
-Nazionalismo Bateratzaileak:
Nazio-estatu batean bildu nahi (Italia eta Alemania 1871an)

2. Industria Iraultza

1870 - 1914

Energia-iturri eta industria berriak
-Metalgintza
-Kimika-Industria
-Energia-iturri berriak: petroleoa eta elektrizitatea
Garraiobideen eta komunikazioen bultzada
-Trenbidea
-Lurrun bidezko nabigazioa
-Automobila eta hegazkina
-Bestelakoak
-Komunikazioa (telefonoa)
Industria potentzia berriak
-Estatu Batuak
-Alemania

Ekonomia kapitalistaren lehen mundualizazioa (1870-1914)

Demografia-hedapena eta migrazio handiak