Nederlands-Indië tot Indonesie

Gebeurtenissen

Oprichting van de VOC 1602

1602

De VOC (Verenigde Oost-Indische Compagnie) wordt in 1602 opgericht nadat het aantrekkelijk werd om specerijen uit Azië te verhandelen. Portugal kon de vraag niet meer aan waardoor de prijzen hier van stegen. Voorheen gingen er af en toe voorcompagnieën, waarbij een aantal schepen de reis af legde, maar omdat hier binnen Nederland al een concurrentie was, hebben de stadhouder Prins Maurits en raadspensionaris van Holland, Johan van Oldebarnevelt de kooplieden tot samenwerking gedwongen. De reizen werden gefinancierd door middel van aandelen, hierdoor wordt het ook wel het eerste naamloze vennootschap genoemd.

Gouverneur Generaal 1610

1610

Deze functie werd ingesteld om zo continuïteit te waarborgen. Voorheen was de admiraal van de vloot namelijk de hoogste gezagdrager. Dus eigenlijk is met het ontstaan van deze functie het bestuur een beetje gecentraliseerd. Het werd geen alleenheerser aangezien er ook een raad werd opgesteld die moest instemmen over belangrijke beslissingen. De eerste man die deze functie vervulde was Pieter Both.

Batavia opgericht op Java 1619

1619

Het centrale punt van waar het allemaal geregeld zou worden kwam pas een aantal jaar later toen Jan Pieterzoon Coen de stad Jayakarta verwoest en veroverd. De Nederlanders bouwen hier een nieuwe stad genaamd Batavia. Dit zal het hoofdkwartier worden van de VOC. In 1621 werd de stad officieel Batavia genoemd.

Jan Pieterzoon Coen als Gouverneur-generaal 1619 - 1629

1619 - 1629

De 2 belangrijkste dingen die hij gedaan heeft zijn het laten ontstaan van Batavia en een monopolie krijgen op het handelen van nootmuskaat en foelie. De manieren waarop hij zijn doelen behaalde zijn op z’n zachtst gezegd discutabel. Hij deed het met een enorme harde hand. In 1623 draagt hij zijn functie over aan Pieter de Carpentier waarna hij in 1624 weer wordt benoemd tot gouverneur-generaal. Mede door een ziekte duurt het echter tot 1627 voordat hij terug komt in Batavia. Tot 1629 weet hij twee belegeringen te doorstaan waarna hij uiteindelijk door de lichte ziekte, die zich razendsnel verergerde, stierf.

Uitmoorden Bandanese bevolking door Jan Pieterszoon Coen 1621

1621

Doordat hij een monopolie wilde op het handelen van nootmuskaat en foelie, moest hij de bevolking van de Banda eilanden overtuigen om niet met de Engelsen te handelen maar alleen maar met de VOC. Coen besloot dit met de harde hand te doen en veroorzaakte zo een zwarte pagina in de Nederlandse geschiedenis. Enorm veel bewoners van de eilanden werden vermoord (mannen, vrouwen en kinderen) of als slaaf mee genomen naar Batavia. De belangrijkste inwoners van de eilanden werden gemarteld en vervolgens geëxecuteerd. De eilanden waar nu haast niemand meer op woonden waren nu onderworpen en zo heeft hij het handelsmonopolie op deze producten verworven.

Javaanse Succesieoorlogen 1677 - 1755

1677 - 1755

Een drietal militaire confrontaties tussen de VOC en een Javaans vorstendom. Er werd gestreden om de troonopvolging voor het vorstendom. De VOC had zelf een aantal kandidaten in gedachte om hun invloed op Java te vergroten. Hier waren de inheemse vorsten het niet mee eens. Hierdoor ontstonden er een drietal oorlogen.

Vierde Engelse-Nederlandse oorlog 1780 - 1784

1780 - 1784

Nederland verloor een groot aandeel van zijn handel aan Engeland. Die sinds de Glorious Revolution aan een opmars bezig was. Hierdoor besloot Nederland om de Amerikaanse rebellen te steunen tijdens de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog. Hierdoor besloot Engeland om wederom een oorlog met de Nederlandse Republiek te starten, om deze te straffen.

Vrede van Parijs 1784

1784

Nadat eerder Amerika al compleet onafhankelijk is geworden, wordt nu ook vrede tussen Engeland en de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden gesloten.

Staten-Generaal neemt de beslissing om de VOC op te heffen. 1795

1795

De beslissing tot het opheffen van de VOC wordt in dit jaar genomen. Het duurt daarna nog enkele jaren voordat het bedrijf volledig is gestopt. Dit gebeurt uiteindelijk in 1803.

Bataafse Republiek 1795

1795

Deze republiek werd uitgeroepen tijdens de revolutie die van 1794 tot 1799 duurde. Deze revolutie verliep zonder gewonden of doden. Hierdoor wordt deze revolutie ook wel de Fluwelen Revolutie genoemd. In deze revolutie stonden de patriotten tegenover de orangisten. De patriotten waren overtuigd van de democratische idealen die zich tijdens de Franse Revolutie hadden ontwikkeld.

VOC wordt formeel ontbonden 1796

1796

Na de Bataafse opstand werd de Bataafse republiek uitgeroepen. En deze bepaalt dat de VOC genationaliseerd wordt en dus in handen komt van de nieuw uitgeroepen republiek. Ook werden alle bewindslieden ontslagen. Het faillissement kwam door de vierde Engelse Zee Oorlog. De schepen konden moeilijk terug komen met haar schatten uit de oost. De Bataafse Republiek neemt de schulden en bezittingen van de VOC over.

Oprichting commisie koloniaal bestuur 1802

1802

In 1802 was er weer vrede tussen de Bataafse republiek en Engeland. Daarvoor had Engeland de Nederlandse koloniën bezet en besloot deze weer terug te geven(Ceylon uitgezonderd). De Bataafse Republiek besloot dat de koloniën beter geregeerd diende te worden en er werd een commissie opgericht ten bate van de inkomsten uit Indonesië. Het doel was om: zo efficiënt mogelijk het meeste geld te verdienen voor de Republiek.

Oprichting van het Koninkrijk Holland. 1806

1806

Doordat Napoleon meer controle wilde hebben over het huidige Nederland en zijn vertrouwen had verloren in de Republiek besloot hij de Bataafse gemenebest op te heffen en het koninkrijk Holland te stichten en zette meteen zijn jongere broer Lodewijk te verheven tot koning. Hopend dat het nieuwe koninkrijk meer zou luisteren naar Parijs.

Gouverneur – Generaal Daendels 1808

1808

In 1807 benoemd Napoleon Herman Willem Daendels tot gouverneur-generaal van Nederlands-Indië met als taak de kolonie te beschermen tegen de Engelsen en ondertussen veranderd hij drastisch de machtsverhoudingen in de kolonie met de lokale heersers en creëert een centralistisch systeem te Java, zo ontbond hij de handelsposten van haar bestuurlijke autonomie en kwam de macht bij Java te liggen.

Thomas Stamford Raffles 1811

1811

De Engelsen veroveren Java en benoemen Thomas Stamford Raffles als luitenant-gouverneur. Ook hij zou zijn stempel drukken op het eiland. Ook Raffles zou de lokale heerser hun over gebleven macht beperken, ook zou hij zich inzetten voer het beperken van de lokale slavenhandel. Ook ontdekte hij veel vergeten boeddhistische tempels overgroeid door de jungle.

Het Verdrag van Londen 1814

8/13/1814

13 augustus 1814 wordt Het Verdrag van Londen tussen Groot-Brittannië en Nederland gesloten. De Engelsen hadden tijdens de Napoleontische Oorlogen een groot deel van het koloniale bezit in Zuidoost-Azië van de, bij Frankrijk ingelijfde Nederlanden weten te veroveren. Met Het Verdrag van Londen werd besloten dat Nederland deze gebieden terug kreeg. Echter kreeg Nederland niet alle koloniën terug zoals bijvoorbeeld de Kaapkolonie (Zuid-Afrika).

Bestuur Java weer in handen 1816

1816

Tijdens de conventie in Londen in 1914 werd er besloten dat Nederland zijn koloniën in zuid-oost Azië terug zou krijgen. Dit gebeurd daadwerkelijk en officieel in 1816 voor het stadhuis van Batavia. Nederlands-Indië is nu officieel.

Pattimura 1817

1817

Pattimura was een Molukse soldaat die zich in het Britse bezettingsleger, dat na de machtsoverdracht ontbonden was, omhoog had weten te werken tot sergeant-majoor. Hij leidde in 1817 een opstand van 400 ex-soldaten tegen de Nederlandse bezetting op een eiland van de Molukken. Bij deze opstand namen de opstandelingen Fort Duurstede in waarbij de resident Van den Berg en zijn gezin (op een zoon na) gedood werden. Op 12 november dat zelfde jaar werden de opstandelingen opgepakt en op 16 december werd Pattimura geëxecuteerd.

Java oorlog 1825 - 1830

1825 - 1830

De Javaanse bevolking voelde zich al lange tijd benadeeld door het Nederlandse koloniale bewind. Steeds meer gebieden werden uit de handen van de Javaanse vorsten getrokken. Hierdoor besloot de Javaanse prins Dipo Negoro uiteindelijk om een oorlog te starten. Uiteindelijk gaf Dipo Negoro zich over in het jaar 1830.

Cultuurstelsel 1830

1830

Een belasttingssysteem dat door de toenmalige gouverneur generaal, Johannes van den Bosch, werd ingevoerd. De inheemse bevolking moest 20% van hun landbouwgrond gebruiken om producten voor de Europese markt te verbouwen. Dit waren producten als: indigo, thee, suiker en koffie. Boeren die geen land hadden werden verplicht om 66 dagen te werken op het land van de VOC. Dit werden ook wel herendiensten genoemd.

Grondwet van 1848

1848

Een grote herziening van de Nederlandse grondwet onder leiding van de liberaal Thorbecke. In deze herziening wordt besloten dat het parlement meer invloed krijgt op het koloniale beleid. Ook moet er jaarlijks een verslag worden uitgebracht aan het parlement.

De Deli maatschappij 1863

1863

De zoon van een Amsterdamse makelaar Jacob Nienhuys vertrekt naar Sumatra om te onderzoeken of de omstandigheden van het klimaat en de vruchtbare grond juist waren voor het verbouwen van Tabak. Het vulkanisch gebied blijkt perfect en na twee jaar blijkt de kwaliteit van het tabak uitstekend te zijn. Het succes dringt door bij andere ondernemers en al snel is de competitie moordend, en worden zelfs voorraadschuren van elkaar in brand gestoken. Om de competitieve omstandigheden tot halt te roepen richt Nienhuys de Deli maatschappij op en verenigd zo de tabak planters. Dit was tevens de eerst N.V van Nederlands-Indië. De grond in de regio was erg goedkoop maar de arbeid erg duur ook hier had Nienhuys een oplossing en begint koelies in te huren uit Java, China en India. De omstandigheden voor de koelies waren onmenselijk. Zware straffen voor ontsnappen waren geen uitzondering.

Einde van het cultuurstelsel 1870

1870

Door de afschaffing van het cultuurstelsel(die voor hongersnoden en erbarmelijke omstandigheden voor de lokale bevolking had gezorgd) in 1870 kwam de Nederlandse minister van Koloniën De Waal met de Agrarische wet. De nieuwe wet zorgde ervoor dat inlanders hun grond konden behouden en zorgde er ook voor de dat woeste gronden(de jungle) gehuurd konden worden door zelfstandige ondernemers voor het verbouwen van gewassen zoals veelal koffie en suiker. Door de komst van deze ondernemers werden delen van Indonesië snel gemoderniseerd. Er kwamen treinsporen, telegraaf lijnen en het postbestel werd gemoderniseerd en uitgebreid. Er was een reden voor deze nieuwe wet. De Liberale hadden de macht in Nederland verkregen. En waren tegen de verplichte arbeid die het cultuurstelsel in stand hield. Ook waren de winsten die uit de koloniën kwamen niet opgewassen tegen de armoede die heerste onder de Indische onderdanen en de liberalen vonden dat dit eerlijker verdeeld moest worden.

Tijdvakken

Tijd van Regenten en Vorsten

1600 - 1699

Tijd van Pruiken en Revoluties

1700 - 1799

Tijd van Burgers en Stoommachines

1800 - 1900